Z PRAKTYKI
Większość fontów sportowych powstała tam, gdzie ogonki nie są potrzebne. Wielkie litery, cyfry i na tym koniec. Oto co można z tym zrobić, razem z rzeczami, na które wpadłem dopiero przy pisaniu skryptu.
Klient wybiera font. Zwykle coś, co widać na koszulkach sportowych: grube, wąskie, o ostrych krawędziach. I prawie zawsze jest to pismo z zagranicy. Ma A do Z, zero do dziewięć i może znak euro. Potem przychodzi lista drużyny, a na niej ŠŤASTNÝ, MÜLLER i ŁUKASZ.
Illustrator i CorelDRAW robią to tak samo. Brakujący znak po cichu składają z innego pisma. Nazwisko wyświetli się w całości, ale jedna litera jest z zupełnie innego fontu. Nikt nie zapyta, nic nie wyskoczy. Na monitorze można tego nie zauważyć, na plecach koszulki zauważy to każdy.
I w obu programach ginie przy tym pierwotny font z tego tekstu. Nie jest tak, że cofniesz to jednym krokiem.
Wspólne jest to, że nikt cię nie zatrzyma. Plik się wyeksportuje, pójdzie do druku i wyjdzie to na gotowej sztuce.
Ręcznie zapewne rzuciłoby ci się to w oczy, bo zmianę pisma widać. Automat jej nie zauważy i jedzie dalej. I nie jest to problem jednego nazwiska: gdy raz dojdzie do podmiany, kolejne sztuki składane są już tym zastępczym pismem. Efekt jest taki, że część zlecenia jest dobrze, a od jednego nazwiska dalej jest zupełnie inna, choć w danych nic się nie zmieniło.
A gdy taki plik zapiszesz, nadpiszesz w nim także pierwotne fonty. Bez kopii zapasowej trudno potem dojść, co tam właściwie miało być. Dlatego kontrolę brakujących znaków robi się z góry i dlatego nie jest to luksus, tylko konieczność.
Bo font jest częścią projektu, który klient zatwierdził. Wymienić go z powodu jednego zawodnika znaczy, że ta jedna koszulka będzie wyglądać inaczej niż reszta drużyny. A wymienić go dla całej drużyny znaczy przerobić projekt.
Zostaje kupić rozszerzoną wersję pisma. Czasem istnieje, często nie, a gdy istnieje, to trwa i kosztuje. Przy zleceniu na dziesięć koszulek nie opłaca się to w ogóle.
Dokument CorelDRAW może nieść font w sobie. Wygląda to jak zabezpieczenie, dopóki nie chcesz w takim pliku niczego zmieniać. Osadza się bowiem tylko ta część pisma, która została użyta, i takiemu tekstowi fontu już się nie przypisze. Ani ręcznie, ani skryptem.
Dla personalizacji to koniec drogi, bo nazwiska i numery są dokładnie tymi miejscami, gdzie tekst się zmienia. Skrypt sprawdza więc ramki, które ma wypełnić, czyli NumerText, NazwiskoText i ich odpowiedniki. Gdy znajdzie w nich takie pismo, zgłasza to zaraz po zatwierdzeniu głównego okna, jeszcze zanim dojdzie do wyboru tabeli.
I nie mówi tylko, że coś jest nie tak. Wypisuje, o które pismo chodzi oraz na których obszarach roboczych i w których polach siedzi, więc od razu wiadomo, gdzie to naprawić. Wyjścia są dwa: zainstalować to pismo w systemie albo w tych polach użyć innego.
Znak trzeba skądś wziąć, a mam na to trzy drogi w tej kolejności. Najpierw patrzę, czy font nie ma go nad jakąś inną literą: jeśli umie na przykład Ä, można z niej zdjąć umlaut i użyć nad czymkolwiek innym. Gdy w foncie nie ma nic, pożyczam znak z podobnego pisma i dopasowuję go. A gdy i to nie wychodzi, rysuję go.
Potem sadzasz go nad literą, dopracowujesz rozmiar i pozycję i przechodzisz do następnego nazwiska.
W praktyce przygotowujesz zestaw znaków dla jednego rozmiaru koszulki. Przy każdym nazwisku wyłączasz te, które akurat nie pasują, a resztę przesuwasz nad właściwe litery. Dla innego rozmiaru zmniejszasz je i przesuwasz od nowa. Dziesięć nazwisk w trzech rozmiarach to trzydzieści takich poprawek i przy każdej można się rozminąć o dwa milimetry.
To jest ta część, którą zlekceważyłem, gdy zacząłem wpisywać ją do skryptu. Z zewnątrz wygląda jak „przesuń daszek nad literę”. Nie jest.
1. Nie wszystko jest nad literą. Polskie Ł ma kreskę przez literę, duńskie Ø ukośnik przez całe koło, czeskie Ů kółko u góry, a polskie Ą ogonek pod linią. A Ð, Þ, Æ czy niemieckie ß to w ogóle nie są litery ze znakiem. To osobne litery, więc nie da się ich złożyć ze zwykłej litery i znaku, trzeba je zastąpić w całości.
2. Rozmiar zmienia się z koszulką. Znak nad literą na rozmiarze dziecięcym i na XXL nie może być tej samej wielkości, bo na jednym sterczy, a na drugim ginie. Musi skalować się razem z pismem.
3. Obrócony tekst. Pliki do druku składa się tak, jak się szyje, więc tył bywa obrócony o sto osiemdziesiąt stopni, a numery na rękawach leżą na boku. A gdy tylko tekst jest obrócony, „do góry” przestaje być do góry. Znak musi obrócić się tak samo jak tekst, a przesunięcie trzeba przeliczyć, inaczej ucieka na bok. Skrypt radzi sobie z zerem, dziewięćdziesięcioma, stu osiemdziesięcioma i dwustu siedemdziesięcioma stopniami, czyli z kątami, które w plikach do druku naprawdę występują. To kosztowało mnie najwięcej czasu.
4. Litery nie idą po kolei. Gdy rozłożysz słowo na pojedyncze znaki, żeby móc z nimi pracować, nie wrócą w kolejności, w jakiej są w nazwisku. A spacja nie tworzy zupełnie niczego. Więc „trzeci kształt to trzecia litera” nie działa, a przypisywanie znaków według kolejności kończy się znakiem nad niewłaściwą literą.
Te znaki nadal przygotowujesz sam, w sposób opisany wyżej. Różnica polega na tym, że przygotowujesz je raz, a od tej chwili skrypt bierze je sam. Pracuje na dwa sposoby, zależnie od znaku:
Pokrycie to trzydzieści sześć znaków i dziesięć języków. Czeskie Á Č Ď É Ě Í Ň Ó Ř Š Ť Ú Ů Ý Ž, słowackie dodatkowo Ä Ĺ Ľ Ô Ŕ, niemieckie Ä Ö Ü ß, polskie Ą Ć Ę Ł Ń Ś Ź Ż, do tego nordyckie Å Ø Æ Ð Þ dla szwedzkiego, fińskiego, duńskiego, norweskiego, islandzkiego i farerskiego.
Konfiguracja jest jednorazowa i trwa parę minut. Wybierasz rozmiar, dla którego rysowałeś znaki, według niego przeliczane są pozostałe, a pozycje dla poszczególnych liter skrypt tworzy sam. Ty tylko je przeglądasz i poprawiasz te, które nie siedzą. Za drugim razem szablon już tylko otwierasz.
Jedno z tego wynika i dobrze wiedzieć to z góry: przy ręcznie składanej diakrytyce nazwiska zawsze składane są wielkimi literami. Znaki zaprojektowano dla wersalików i skrypt przełącza to sam.
Nazwisko w gotowym PDF nadal jest żywym tekstem, tylko bez znaków, a znaki nad nim są krzywymi. MÜLLER można więc znaleźć w pliku jako MULLER, a umlaut nad nim jest osobnym obiektem. Dla drukarni nic to nie zmienia, ale przy sprawdzaniu pliku jest to praktyczne.
Wyjątkiem są te cztery litery, które zastępowane są w całości. Tam także litera jest krzywą, bo w foncie po prostu jej nie ma.
Gdy twój font te znaki ma. Wiele zwykłych pism je ma i wtedy nie ma czego rozwiązywać. Dlatego skrypt przed eksportem porównuje znaki z tabeli z tym, co font potrafi, i mówi z góry, gdy czegoś brakuje. Kontrolę da się wyłączyć, ale czasu tym nie zaoszczędzisz, bo nie kosztuje praktycznie nic. To opcja na wyjątkowe przypadki.
Skrypt do masowego eksportu spersonalizowanych plików PDF z Illustratora i z CorelDRAW. Piszę go od 2025 roku dla własnej produkcji i używam go codziennie. Demo jest bezpłatne, ograniczone liczbą uruchomień i liczbą wierszy w tabeli.
Szczegóły: wersja dla Illustratora · wersja dla CorelDRAW · cennik i licencje. Powiązane: jak wygląda całe zlecenie od tabeli po pliki PDF i gdzie kończy się panel Zmienne.
Skrypt exportPDF rozwijam od 2025 roku. Powstał z własnej potrzeby i codziennie używam go we własnej produkcji. Jeśli rozwiązujecie to samo, napiszcie do mnie, konsultacja jest bezpłatna, a odpowiadam w ciągu 24 godzin. Cała historia
Aleš Ulrych
info@exportpdf.cz
